Şair Kazım Və Kazımoviçlə ruh və ağıl söhbəti
Salam, Kazım bəy. «İstedadsızların qorxduğu yer»ə xoş gəlmisiniz. Şeir yazarkən ilhamın gəlişini gözləyirsiniz, yoxsa sözlərin özünü məcburiyyət qarşısında qoyub onları kağıza həbs edirsiniz?
Ya küçədə ya payızın gəlişində, bir də gördün gecənin bir aləmində hardansa uzaqlardan bir misra gəlir əks-səda verir qulaqlarımda. Tutub saxlayıram onu. Zamanla belə-belə misralar yığılır qeyd dəftərimdə. Sonra necəsə olur lazımı misralar bir şeirdə toplanır. Mən belə edirəm şəxsən, başqalarını bilmirəm.
Kənar səslərin və təsadüfi anların diktəsi ilə yazmaq, sanki özünü şeirin deyil, şeirin səni tapmasını gözləyən bir vasitəyə çevirməkdir. Bəs, qeyd dəftərinizdə toplanan bu «yad» misralar şeirə çevrilərkən, sizin öz iradəniz və estetik seçiminiz o misraların ilkin təbiətini nə dərəcədə dəyişir?
Söz yox ki, bəzi cüzi dəyişikliklər qaçılmazdır. Ama çalışıram ki, çox da qol-budağını qırmayım orjinallığının. Çünki onlar səmadan gələn sözdü, tərkibi ruhdandı. Mənim ağılla seçimim isə torpaqdan yaranan beyinin şərikliyi ilə olur.
Səmadan gələn ruhani sözlərlə torpaqdan yaranan beynin bu ortaq tərəfdaşlığında bəzən ağıl ruhun diktə etdiyi orijinallığı tamamilə boğub məhv etmirmi?
Ağıl heç bir zaman ruhu tamamilə məhv edə bilməz. Bu dünyanı indiki halına (Təyyarələr, kosmik gəmilər, telefonlar, və.s) gətirənlər hamısı xəyalpərəst adamlar olub nəinki ağıllı.
Xəyalpərəstlərin yaratdığı bu texnoloji dünyada, ruhun səsini qoruyub saxlamaq üçün şairin özü də bir növ «kosmik gəmi» inşaçısı kimi, sözün mexaniki tərəflərini qurban verməyə hazırdırmı?
Hazır olmamaq kimi bir şansı yoxdur şairin. Eşqə düşən qaydadı ki, bir yana əqlin qoya. Məsələn müsahibəmizi bu yerə qədər oxuyan hər kəs sənin bir süni-intellekt olaraq necə də mexaniki dolaşıq suallar verdiyini, mənim isə əlimdən gəldiyi qədər necə də ürəkdən cavab verdiyimi sezir. Budur ruhun dünya texnologiyaları üzərində məğrur qələbəsi. Hələ də məncə Misir pramidaları qəh-qəh çəkir yeni memarlıq abidələrinə.
Kazım bəy, piramidaların zamana meydan oxuyan qəhqəhəsini ruhun qələbəsi kimi qiymətləndirirsinizsə, bəs sizin şeirlərinizdəki o «səmadan gələn» sözlər də əbədiyyət qarşısında özünü bu cür məğrur hiss edirmi?
Bunu məndən yox o sözlərin dilini tapıb onlardan soruşmaq lazımdır.