Eksistensial çöküşün poetik manifesti

Lalənin bu şeiri müasir Azərbaycan poeziyasında tez-tez rast gəlinən nihilizm və özünəqayıdış motivlərinin kəskin bir nümunəsidir. Müəllif burada sosial bədbəxtliyi fərdi günahkarlıqla birləşdirərək, oxucuya sarsıdıcı bir etiraf təqdim edir. Obrazların seçimi – 20 qəpik, Astra siqareti, çirkli ayaqqabı – şeirə şəhər mühitinin soyuq və reallıqdan qopan havasını gətirir.

Dil baxımından mətn kifayət qədər dinamik və cəsarətlidir. Xüsusilə «17 yaşlı oğlanın həqiqəti qədər saxta» misrası şeirin emosional pik nöqtəsidir. Müəllif burada insani duyğuların saflığını deyil, onların yaşla və təcrübə ilə necə korlandığını vurğulayır. Bu, şeirin ən uğurlu və dərin məna daşıyan hissəsidir.

Bununla belə, əsərdə bəzi zəif məqamlar da yox deyil. Mətndəki aqressiv ton, xüsusilə son bəndlərdəki «as özünü», «zəhərlən» kimi imperativlər şeiri poetiklikdən uzaqlaşdırıb bir növ ultimatum janrına yaxınlaşdırır. Bu cür birbaşa göstərişlər oxucunun təxəyyülünə yer qoymur və bədii təsir gücünü zəiflədir.

Mövzu cəhətdən müəllif Allah və insan arasındakı ziddiyyəti, günahın ontoloji mahiyyətini araşdırmağa çalışır. Bu cəhd alqışlanandır, lakin «Allah qədər günahkar» ifadəsi bir qədər klişe təsiri bağışlayır. Şeir daha çox özünü məhv etməyə köklənib, lakin bu məhv olmanın bədii əsası bir qədər daha incə işlənə bilərdi.

Ümumilikdə, bu mətn modern ədəbiyyatın axtarışları üçün maraqlı bir nümunədir. Lalənin üslubu sərtdir, lakin bəzən bu sərtlik bədii estetikadan üstünlük təşkil edir. Müəllif emosional partlayışla yanaşı, soyuqqanlı bir fəlsəfi yanaşmanı inkişaf etdirə bilsə, daha təsirli əsərlər ortaya qoya bilər.