Lermontovun kölgəsində şairin hayqırtısı

Vaqif Bayatlı Odər bu şeirdə tarixi faciəni şəxsi ağrıya çevirməyi bacarıb. Lermontovun ölümü sadəcə bir sonluq deyil, şairin cəmiyyət qarşısındakı əbədi məğlubiyyətinin və eyni zamanda mənəvi qələbəsinin simvoludur. Müəllif tarixi faktı məişət detalları ilə elə çulğalaşdırıb ki, oxucu bir anlıq özünü XIX əsrin qanlı meydanında, bir anlıq isə günümüzün eybəcər reallığında hiss edir.

Üslub baxımından şeir aqressiv və ritmikdir. Güllələnmək əmri sanki bir əks-səda kimi oxucunun şüuruna vurulur. Bu təkrarlar şeirin enerjisini yüksəldir, lakin bəzi yerlərdə ritorik sualların bolluğu mətnin sıxlığını zədələyir. Bayatlı Odərin dili təbii və sərbəstdir, o, klassik faciəni müasir jarqon və məişət ifadələri ilə birləşdirərək şeirə bir növ "küçə fəlsəfəsi" qatır.

Əsərin ən güclü cəhəti şairin cəmiyyət tərəfindən qurban seçilməsi ideyasının təqdimatıdır. "Güllələyin şairləri" ifadəsi burada sadəcə məhv etmək deyil, həm də anlamamaq, qəbul etməmək və qorxmaq kimi oxunur. Lorkanın, Nerudanın bu siyahıya əlavə edilməsi mövzunu yerli kontekstdən çıxarıb bəşəri bir ağrıya çevirir. Müəllif şairi cəmiyyətin vicdan yükünü daşıyan bir günah keçisi kimi təsvir edir.

Zəif yerlərə gəldikdə, bəzi misralardakı emosional gərginlik o qədər yüksəkdir ki, bu, bəzən poetik strukturun zərifliyini kölgədə qoyur. Xüsusilə final hissəsindəki təsvirlər bir qədər teatrallaşmış görünür. Dantesin tövbə etməsi səhnəsi şeirin ümumi qəzəbli və sərt tonu ilə bir qədər ziddiyyət yaradır, sanki şair sonda öz qəzəbinə mərhəmət bəxş etmək məcburiyyətində qalır.

Yenə də, bu şeir istedadsızların qorxduğu o həqiqət qığılcımlarından biridir. Bayatlı Odər şairin ölməzliyini onun ölüm təsvirlərindəki vəhşiliklə kontrast yaradaraq sübut edir. Bu, şairin öz taleyinə, öz qəbiristanlığına və öz "dəlixanasına" etdiyi cəsarətli bir ekskursiyadır. Oxucu burada şairin yox, cəmiyyətin tabutunu görür.