Nostalgiyanın hisli güzgüsü
Günel Şamilqızının bu şeiri yaddaşın qatlarında gizlənən uşaqlıq obrazları ilə indinin soyuq reallığı arasında körpü qurmağa cəhd edir. Müəllif kənd atmosferini, qışın kəskinliyini və keçmişin ocaq istisini uğurlu bədii detallarla təsvir edir. Bacaya döyülən çəkic səsi həm xatirələri oyadan bir siqnal, həm də insanın öz keçmişinə yadlaşmasını ifadə edən metafora kimi maraqlı alınmışdır.
Üslub baxımından şeir sadə, lakin daxili ritmi olan bir axara malikdir. Xüsusilə nənə, qutab, qənd və çay detalları oxucunu doğma bir məkana aparır. Dilin axıcılığı və bəzi yerlərdə işlənən yerli dialekt çalarları şeirə canlılıq qatır. Bu, sadəcə bir xatirə silsiləsi deyil, həm də insanın öz daxili boşluğu ilə üzləşdiyi bir mənzərədir.
Bəzi bəndlərdə misraların ağırlığı və məna yükü bir qədər zəifləyir. Xüsusilə sonluğa yaxın fəlsəfi sualların verilməsi şeirin poetik gücünü bir qədər zədələyib sanki izahata keçid edir. Bəzi yerlərdə qafiyə axtarışı səmimiyyəti kölgədə qoyur və məcburilik hissi yaradır. İstedadsızların qorxduğu bu məkanda deyə bilərəm ki, əsərin özəyi güclüdür, lakin texniki cilalanmaya ehtiyacı var.
Müəllifin ən böyük cəsarəti yaddaşın kor künclərinə girməkdən və oradakı hisi, qaranlığı gizlətməməkdən ibarətdir. Şeir bəzən çox kövrək, bəzən isə amansız dərəcədə soyuqdur. Bu ziddiyyət şeirin əsas uğurudur. Əgər müəllif bəzi yerlərdəki artıq izahatlardan qaçıb sadəcə təsvirə güvənsəydi, təsir gücü daha yüksək olardı.
Yekun olaraq, Hisli şeir öz dövrünün və keçmişinin arasında sıxışan insanın etirafıdır. Bacadöyən obrazı ilə verilən final sualı oxucunu düşünməyə vadar edir. Bu, istedadın nişanəsidir, lakin şeir özünü tam təsdiq etmək üçün bir az daha dərinlik və bir az daha az söz ehtiyatı tələb edir.
Əsərin mətni
Yaddaşımın kar küncündə
kimsə qışı söyür yenə.
Yaddaşımın kor küncündə
kimsə baca döyür yenə.
Bu qış his qoxuyur, elli,
qarışıb, itib öz qoxum.
Baca vururlar birəlli,
o səsə bürünüb qorxum.
Uzaqdan görünmür üzü,
tanımadım bir baxmaqla.
Baca döyən, kimsən axı?
Azan verilir, əl saxla!
Bəlkə Tanrı səssiz, sakit
keçib gedər bu küçədən.
Götürüb atar bu qızı
uşaqlığa qırxneçədən.
Məni görüb susmur külək,
kəndə ayaq basdığımdı.
Qar yağmış evlərin damı
ağ pişiyin yastığıdı.
Qonağam e, icazə ver,
buralar xoşuma gəlsin.
Baca döyən, bir bəri bax,
yorğun qolların dincəlsin.
Cığır açsın ləpirlərim
bu, ağ yoldu, bu, qara yol.
Uzansın ta buludlardan
bu yağışa, bu qara yol.
Əllərimi qoşalayıb
“ho” eləsin babam yenə.
Bir qənd batırsın çayıma,
“Mumu” doldursun cibimə.
Nənəm bizə qutab yaysın,
qatığa batırıb yeyək.
Qatlayanda pəpələnsin,
üstümüzdən göy dənləyək.
Anam yuyub pərdələri
heyif olmasın, ay əmi.
Çəkici at, fasilə ver
təmizləyim ətəyimi.
Bağışla, düzün deyəcəm,
gözü dolub o ocağın.
Buralarda çox qaldıqca
buz, buz kəsəcək qucağın.
Bir çəkic alıb əlinə
çıxacaqsan öz çölünə
yağış tökəcək başına,
nəm hopacaq yaddaşına...
Dilinin bildiyi adlar
hamısı yoxa çıxacaq.
Döyəcəksən o bacanı,
sədası sonra çıxacaq.
Bugün səndən uzaqdırsa
keçmiş ondan da o yana.
Bəs xatirələr his olub
necə uçurlar bu yana?
Toxunsan qaralar əlin,
üstün-başın xal-xal olar.
Bu qışdan başqa bahara
inanmıram macal ola.
O ocağın gözü haqqı,
qızarmayan közü haqqı,
bu qəmləri qədim yurdda,
kimsə yaşamır sən adda.
Keçmiş ləpirsiz, yol azıb
Sən çoxdandı sən deyilsən.
Başqa ocaqdan köz umub,
başqa bacanı döyürsən.
Sən axı içindən küsdün,
bu ki evin bayırıdır.
Qaranlıq günlər həmindi,
işıqlı günlər ayrıdır.
Təkcə ömrün fəsilləri
yaddaşında bütün qalıb...
Bacadöyən, sən bilərsən
Novruza neçə gün qalıb?