Poetik etirafın fəlsəfi tənhalığı

Zəlimxan Yaqubun Köç mənim gəraylısı klassik aşıq şeiri gələnəyinin modern dünyada özünəqayıdış cəhdidir. Müəllif ənənəvi misra quruluşunu və qafiyə sistemini saxlamaqla, insanın ölüm qarşısındakı fani duruşunu, dünyadan köçmə anındakı poetik etirafını təqdim edir. Bədii mətndə mən mərkəzli günahkarlıq hissi və fani dünyanın bəzəyinə aldanma motivi əsas xətt kimi götürülüb.

Şeirin dili axıcı, aydın və xalq təfəkkürünə yaxındır. Yas rituallarının, ehsan şirinsəfalıqlarının və ölüm ətrafındakı insan davranışlarının bədənlləşdirilməsi mətnin emosional yükünü artırır. Qırxa qədər yeddi mənim, üç mənim misrası ilə formal anım günlərinin insan ruhuna yox, sadəcə qalanların vərdişlərinə aid olduğunu dürüst şəkildə göstərir. Müəllif burada riyakarlıqla barışmış bir müdrikliklə danışır.

Əsərin cəsarəti onun özünüqulamlama dərəcəsindədir. Müəllif günahı başqalarında və ya fələkdə yox, birbaşa özündə görür. Nahaq yerə yaxasından yapışdım dedikdə, insanın fani dünya ilə faydasız mübarizəsi kəskin şəkildə ifşa olunur. Karvan, kəfən və köç obrazlarının ard-arda düzülüşü şeirin vuruş gücünü artırır, oxucunu qaçılmaz sonluqla üz-üzə qoyur.

Şeirin zəif yeri isə bəzi misralarda gələnəksəl qəliblərin həddindən artıq təkrarlanmasıdır. Yas paltarı geyinmək, yaxşı-yaman deyilməsi və ehsan yemək obrazları klassik aşıq şeirində yüzlərlə dəfə istifadə olunmuş formulalardır. Müəllif bu köhnə qəliblərə tamamilə yeni bir poetik nəfəs verə bilmir, daha çox məlum estetikaya sadiq qalmağı üstün tutur.

Yekun olaraq, Köç mənim poetik baxımdan formaca kamil, məzmunca isə dərin kədər və fəlsəfi təslimiyyət daşıyan bədii nümunədir. Zəlimxan Yaqub öz fərdi üslubuna uyğun olaraq, ritm və qafiyə oyununu usta şəkildə idarə edir, modern oxucuya bəşəri bir həqiqəti klassik forma ilə xatırladır.