Ekranın soyuq işığında ədəbiyyatın yoxluğu

Azərbaycan efirlərinə nəzər saldıqda, sanki bir intellektual səhra ilə qarşılaşırıq. Televiziya kanalları reytinq xatirinə mətbəx şouları, ailə dramları və ucuz şou-biznes xəbərləri ilə dolub-daşsa da, sözün və düşüncənin məbədi olan ədəbiyyata yer tapılmır. Görəsən, bizmi ədəbiyyatı unutduq, yoxsa televiziya rəhbərliyi tamaşaçını məqsədli şəkildə sadələşdirməyə çalışır?

Ədəbi verilişlərin efirdən kənarlaşdırılması sadəcə bir proqram seçimi deyil, bu, mədəniyyətin damarlarının kəsilməsi deməkdir. Televiziya cəmiyyətin güzgüsüdürsə, bu gün biz güzgüdə yalnız məişət qayğıları ilə yaşayan, estetik zövqü korlanmış bir kütlə görürük. Kitabın, şeirin və tənqidin olmadığı bir mühitdə yeni nəslin formalaşması da təəssüf ki, yüklü bir boşluqla müşayiət olunur.

Bəhanə kimi gətirilən «tamaşaçı bunu istəmir» arqumenti isə ən böyük manipulyasiyadır. Tamaşaçı ona nə təqdim olunsa, onu da qəbul etməyə məcburdur. Əgər illərlə efirdən yalnız bayağılıq axıdılırsa, kütlənin də zövqü buna uyğunlaşır. Ədəbiyyat isə bir maarifləndirmə missiyasıdır; o, tələb olunmağı deyil, təklif olunmağı gözləyir.

Televiziya kanallarının özlərini «modern» adlandırdığı bir dövrdə, ədəbi verilişlərin yoxluğu əslində bir geriləmənin göstəricisidir. Modernlik yalnız texniki avadanlıqların yenilənməsi deyil, həm də fikrin dərinləşməsidir. Biz isə texnologiyanı irəli apararkən, düşüncə dünyamızı arxa plana atmışıq.

Nəticə etibarilə, efir məkanında ədəbiyyata yer ayırmamaq cəmiyyətin intellektual immun sistemini zəiflədir. Ədəbiyyatın olmadığı efir – ruhsuz bir qutudur. Paranoya portalı olaraq biz inanırıq ki, sözün qayıdışı ekranın da xilas yolu olacaq. Çünki sözün bitdiyi yerdə, yalnız sükutun və bayağılığın hökmranlığı başlayır.