Kaş’ta tiyatroyla uyanan dev

Ahmet Murat Akoy ve Nergis Öztürk’ün direktörlüğünde 15-18 Ekim tarihleri arasında düzenlenen 5. Kaş Tiyatro Günleri, büyük ölçüde dayanışma ekonomisi üzerine kurulu bu festival. Yerel esnaf ve halkın desteğiyle, Türkiye’nin pek çok yerinden gelen insanları, nitelikli, kapsayıcı, iyileştiren bir programda ve coğrafyada buluşturdu. Sıcaklığı, denizi, sakinliği bir tarafa; Kaş Tiyatro Günleri’nin ekim ayının ritüellerinden birine dönüşmesi de bu dönemde Kaş’a gitmek için başlı başına bir neden.

Kaş meydanına inip başını göğe doğru kaldırdığında, sadece Kaş'ta âşık olacak kişilerin görebildiği iddia edilen, bir benzeri Meis'te bulunan uyuyan bir devle karşılaşıyorsunuz. Rivayete göre deniz seviyesi yükselip iki devi de suya kavuşturduğunda, devler uyanıp birbirlerine kavuşuyorlar. Deniz seviyesi o kadar yükselir mi, su taşa değer mi bilinmez fakat Kaş'a tiyatro günlerinin değmesiyle birlikte uyuyan devin uyandığı söylenebilir, üstelik 5 yıldır.

15-18 Ekim tarihleri arasında, Kaş Tiyatro Günleri'nin 5. edisyonu için, daha önce Kaş'ın çok az gördüğü bir yağmur ve serinlik eşliğinde Kaş'a geldik. Birlikte gittiğimiz pek çok arkadaşım daha önce pek çok kez gelmesine karşın benim ilk Kaş'a gidişimdi. Yerel halkın söylediğine göre Kaş uzun zamandır ekim ayında bu kadar yağmur görmemişti. Kaş'a vardığımız ilk gün olan 14 Ekim'de hem yağmurun dinmesini bekleyip hem de etkinliklerin mekânlarını, kaldığımız yerlere olan uzaklıklarını, girişlerde-çıkışlarda nerelere gidip nerelerde toplanabileceğimizi planladık. Merkezi çok büyük bir bölge olmadığı için ve mekânlar da birbirine yakın olduğu için zor bir planlama olmadı.

İlk gün Prof. Dr. Fahri Işık'ın Kaş Sanat Evi'ndeki konferansı ile başladı. Ardından yıllardır Balat'ta izleyicisini ağırlayan “Balat Monologlar Müzesi”, “Monologlar Müzesi Pavyon” versiyonuyla Yeniköy Karamel Tiny Houses'da Kaş seyircisiyle buluştu.

Daha önce Bergama Tiyatro Festivali izlenimlerimde bahsettiğim birkaç ekip ve oyunla Kaş'ta da rastlaştık. Bunlardan ilki “Uyku, Ölüm, Dondurma, Ülke” tiyatro günlerinin ana mekânı diyebileceğimiz Antiphellos Antik Tiyatro'da deniz manzarası eşliğinde sergilendi. Hemen ardından yerel sahne kapsamında Yeşilköy Halk Tiyatrosu’nun ‘Bizim Köyün Sosyetesi” izleyicilerini ağırladı.

İkinci gün Ferdi Çetin’in yazarlık atölyesi ve interaktif sirk gösterisi “Tıpa Vida” ile başladı. Ardından Echo Sahne’de Filiz Bozkuş Al’ın etkileyici performansı “Gong”u izledik.

Festivallerde ilk gösterimini yapan işlerin hep cazip bir tarafı vardır. Kaş Tiyatro Günleri’nde de bu durum “Palimpsest” için geçerliydi. Eren Ambarkütük’ün koreografisini yaptığı “Ambarkütük” ve Ercan Yüken’in performanslarını izlediğimiz “Palimpsest”, Likya Kaya Mezarı önünde gerçekleştirildi. Tarihsel bir perspektifle, beden, hafıza denkleminde sunulan performansın sınırlı kontenjanı olmasına rağmen hayli kalabalık bir izleyici kitlesi vardı.

Kaya mezarının olduğu Ehl-i Keyf Meyhane’nin içinden sokağa taşan insanlar, günün Antiphellosoyunu “Apsolit”i yakalamak için 15-20 dakika yürüme mesafesinde bulunan antik tiyatroya doğru yola koyuldu. Bir yandan İstanbul’dan yoğun yağış, sel, fırtına haberleri gelirken, Kaş’a da yavaş yavaş özellikle akşamları soğuk inmeye başladı. “Apsolit”i izlerken serin serin esen rüzgarların etkisini İbrahim Barulay’ın sarmalayıcı performansı biraz olsun unutturdu.

İkinci gününde tüm misafirlerini yerlisi gibi hissettiren Kaş’ta, oyun çıkışı ekiplerin, basının, Kaş yerlilerinin birlikte toplanıp oyunlar, festival, gündem, tiyatro üzerine konuşacağı mekân doğal yollardan belirlendi ve gün 100’e yakın kişinin uğradığı-gittiği-döndüğü bir gün sonu partisiyle kapandı.

Festivallerin şanındandır, geceyi uzatıp sabah erken programlara yetişememek. Kaş Tiyatro Günleri bu anlamda oldukça kapsayıcı bir yaklaşımda bulunup en erken etkinliği sabah 10-11 saatlerine programlamış. Üçüncü gün Prof. Dr. Nevzat Çevik eşliğinde Myra Antik Kenti gezisiyle başlayıp çocuk sahne ve yerel sahne etkinlikleriyle devam etti. Peşinden Act Project’in gençlik oyunu “Of Ah Oh”Kaş’taki çocuk, genç, erişkin her yaş grubunun ilgisini çeken bir performansla izleyiciyi buluşturdu.

Bergama’da izlediğimiz bir diğer ekip Artalan Kolektif’in “Yıldız”ı Antiphellos Antik Tiyatro’da izleyicilerini ağırlayarak festival katılımcılarını son güne doğru uğurladı.

Üçüncü günün akşamında konuşulan ana başlıklardan biri de festivale başlangıcından bir gün önce gelip bitişinden bir gün sonra dönmenin avantajıydı. Dört günlük bir festivali beş-altı güne yaymak o coğrafyayı keşfetme açısından da epey alan açıyor. Bu süre içerisinde tanıştığımız esnafı ve müdavimi olduğumuz işletmeleriyle, ilk kez geliyor olmama rağmen oldukça içerisinde hissettiren Kaş, diğer bazı anaakım tatil bölgelerinden sıyrılmayı başarıyor. Bunda elbette kişisel yaklaşımların etkisi olduğu kadar, tarihinin, mimari yapısının, estetik şıklığının ve en önemlisi festivalin gerçekleştirilme biçiminin payı var. Kaş Tiyatro Günleri direktörleri Ahmet Murat Akoy ve Nergis Öztürk’ün de amaçlarından biri bu sanıyorum.

Düşük bir bütçeyle düzenlenen, büyük ölçüde dayanışma ekonomisi üzerine kurulu bu festival, yerel esnaf ve halkın desteğiyle, Türkiye’nin pek çok yerinden gelen insanları, nitelikli, kapsayıcı, iyileştiren bir programda ve coğrafyada buluşturuyor.

Festivalin son gün hüznü ve yorgunluğu üzerimizde olsa da Patara’ya doğru çıktığımız kısa yolculukla bu hisler dönüştü. Kaş’ın parlak ve hareketli yapısından biraz uzaklaşıp Patara’nın mahalli ve telaşsız ritmine karıştığımızda buraya uğramadan festivali bitirmenin çok büyük bir eksiklik olacağını hissettik.

Patara’nın meydanında kurulan sofradan kalkıp gün batımına ve müziğe yetişmek için kum tepelerine yol alıyoruz. Dingin ve huzurlu birkaç saatin ardından yorgun düşenler mahalledeki mekânda uyuyakalıyor, bir kısım ise “Kum Feneri”ni izlemek için Patara Antik Tiyatrosu’nun yolunu tutuyor. Uyuyakalanları da toparlayıp beş-on dakikalık bir yolculukla Kaş Tiyatro Günleri’nin kapanış oyunu “Sevgili Arsız Ölüm-Dirmit”i izlemek için antik tiyatroya gidiyoruz. Bir önceki oyun biraz sarktığı için antik tiyatronun geniş ve kendine has girişinde hoş bir izleyici kuyruğu oluşuyor. Oyun başlar başlamaz 1000”i aşkın izleyici Nezaket Erden’e kilitleniyor. Yeteneği ve sahne ışığıyla izleyicisini her daim etkisi altına alan Erden, geçtiğimiz dört festival gününün tüm nazar yükünü üstleniyor ve oyunun bitişine on dakika kala tüm Patara’da elektrikler gidiyor. Kısa bir süre sonra ışıklar açılıyor ama mikrofon devreye girmiyor. Erden son beş-on dakikayı mikrofonsuz tamamlayıp, bu enerjiyi performansın bir parçasına dönüştürerek Kaş Tiyatro Günleri tarihine keyifli bir şekilde geçiyor.

Son gecenin yorgunluğuyla Kaş’a dönüyoruz. Bu kez son gece toplaşması yapılamadan herkes çorbalarını içip dağılıyor.

Birine Ekim ayında Kaş’a gideceğini söylediğinizde çok yüksek ihtimalle duyacağınız ilk cümle, yılın en güzel zamanını seçtiğiniz olacaktır. Sıcaklığı, denizi, sakinliği bir tarafa; Kaş Tiyatro Günleri’nin ekim ayının ritüellerinden birine dönüşmesi de bu dönemde Kaş’a gitmek için başlı başına bir neden. Beşinci edisyonunda ilk kez yollarımızın kesiştiği Kaş Tiyatro Günleri’nin tarihlerini artık her ekim takvimime önceden işleyeceğim gibi duruyor.