Gizli əlyazmalarda orta əsrlər Guernsey sakinlərinin mütaliə vərdişləri üzə çıxdı

Paranoyya.com saytı BBC-ə istinadən xəbər verir ki, Guernsey adasında əsrlər boyu göz qabağında gizlənmiş on yeddi orta əsr əlyazması fraqmenti aşkar edilib.

Adanın erkən ədəbi mədəniyyəti haqqında təsəvvür yaradan bu fraqmentlər son orta əsrlərdə Guernsey sakinlərinin mütaliəyə böyük maraq göstərdiyini və ingilis dilindən daha çox fransız dilində oxumağa üstünlük verdiklərini sübut edir.

Tarixçilər həmçinin təkrar emalın diqqətçəkən erkən nümunələri hesab edilən bu fraqmentlərin dəftər üzlükləri və inzibati qeydlərin cildləri kimi yenidən istifadə edildiyini və bunun sayəsində fərqinə varılmadan qorunub saxlandığını müəyyən ediblər.

Oxford Universitetinin kitab tarixçisi professor Tamara Atkin bildirib ki, bu kəşf Guernsey adasının orta əsrlər əlyazma mədəniyyəti haqqında indi deyə biləcəklərimizi tamamilə dəyişir.

Guernsey Hökuməti qeyd edib ki, indiyədək orta əsrlər dövründə adada kitabxanaların, kitab kolleksiyalarının və ya ədəbi mədəniyyətin mövcudluğuna dair demək olar ki, heç bir sübut yox idi.

Atkin bu kəşfin həmin dövrdə adada müxtəlif növ - sxolastik, liturgik və ədəbi kitabların mövcud olduğunu göstərdiyini vurğulayıb.

Ada Arxivində və Əlahəzrətin Qeydiyyatçısının seyfində tapılan fraqmentlər arxiv qrupu tərəfindən Atkin və Kent Universitetinin əlyazma mütəxəssisi doktor David Rundle ilə birgə fəaliyyət zamanı müəyyən edilib.

Hər şey arxiv köməkçisi Callum Tostevin-Hall-a kralın adadakı hüquqlarını təfərrüatlı şəkildə əks etdirən, III Edward-ın 1331-ci ilə aid Guernsey Qanunnaməsinin 16-cı əsr surətini tapmaq tapşırığı veriləndə başlayıb.

Tədqiqatı zamanı o, rəf nişanında əvvəlki bərpa işləri zamanı dəftərdən çıxarılmış latın mətnli parşatment üzlüyə istinad olduğunu müşahidə edib.

Mən bu üzlüyü yoxladım və onun orta əsr əlyazmasından təkrar istifadə edilmiş ikiqat vərəq olduğunu görəndə heyrətə gəldim, deyə o bildirib.

Birlikdə götürüldükdə, bu fraqmentlər Guernsey adasının orta əsrlər keçmişinə görünməmiş bir baxış imkanı yaradır ki, bu da həm bir qurum kimi Ada Arxivi üçün, həm də bir orta əsrlər mütəxəssisi kimi şəxsən mənim üçün çox həyəcanvericidir.

Tədqiqat qrupu fraqmentlərin çoxunun latın dilində olduğunu, lakin onlardan altısının fransız dilində yazıldığını və əksəriyyətinin İngiltərə və Fransada bir neçə nüsxədə qorunub saxlanmış məşhur əsərlər olduğunu bildirib.

Onlardan biri təxminən 1395-ci ildə Philippe de Mezieres tərəfindən yazıldığı güman edilən L'Estoire de Griseldis adlı dünyəvi dramatik poemadan ibarətdir.

Griselda hekayəsinin müxtəlif versiyaları son orta əsrlər Avropasında məşhur idi, lakin Guernsey fraqmentində tapılan versiyanın olduqca nadir olduğu bildirilir.

Ada arxivçisi Vikki Hart fraqmentlərin kitab üzlüyü kimi təkrar istifadə edilməsinin Guernsey adasında qənaətcilliyin yeni bir şey olmadığını göstərdiyini qeyd edib.

Bir vaxtlar köhnə parşatmentin təkrar istifadəsi kimi praktiki bir addım, əsrlər sonra adanın əks halda itib-batacaq tarixinin hissələrini qoruyub saxlayıb, deyə o bildirib.