Telyson Orelien: Müəllifin süni intellektdən istifadə etməkdə ittiham olunması Fransada səs-küy doğurdu

Paranoyya.com saytı BBC-ə istinadən xəbər verir ki, Kanadalı-haitili sensasiyalı müəllif kimi təqdim olunan yazıçının ilk romanını yazmaq üçün süni intellektdən (Sİ) istifadə etməkdə ittiham olunmasından sonra Fransa ədəbi mühitində böyük səs-küy yaranıb.

Otuz səkkiz yaşlı Telyson Orelien ədəbi mövsümün ilk mükafatı olan Prix du Roman Fnac mükafatına C'était ça ou mourir (Ya bu, ya ölüm) əsərinə görə layiq görülüb.

O, həmçinin tezliklə təqdim olunacaq ən nüfuzlu illik fransız dili mükafatları olan Qonkur və Renodo mükafatlarının finalçısıdır.

Lakin çərşənbə axşamı Balance ton Claude (Antropik şirkətinin süni intellekt köməkçisinə istinadən Klodunu ifşa et) adlı az tanınan bir qrup kitabın demək olar ki, tamamilə süni intellekt tərəfindən yazıldığını iddia edib. Müəllif bu ittihamı rədd edib.

Qrup X sosial şəbəkəsində yazıb: Biz əlyazmanın müxtəlif hissələrindən bir neçə parçanı sınaqdan keçirdik və eyni nəticəni aldıq: yüz faiz süni intellekt.

Üzvlərinin kimliyi bəlli olmayan qrupun məlumatına görə, aşkarlama Pangram adlı proqram vasitəsilə həyata keçirilib. Qrup bu proqramın səhv etmə ehtimalının demək olar ki, sıfıra bərabər olduğunu və indiyə qədərki ən dəqiq vasitə olduğunu bildirib.

Haitidə anadan olan və 2010-cu ildə Monreala köçən Orelien dərhal ittihamları rədd edib.

O, Liberation qəzetinə verdiyi müsahibədə deyib: Mən yaradıcılığı və ədəbiyyatı həmişə sevmişəm. Nə üçün maşından istifadə etməyə məcbur olduğumu başa düşə bilmirəm. O, kitabın həqiqətən özü tərəfindən yazıldığını sübut etmək üçün naşiri ilə birlikdə sənədlər toplusu hazırladığını bildirib.

O, qeyd edib: Mənim ənənələrim Haiti və Karib hövzəsinə məxsusdur. Obrazlar, təkrarlar və ritmlər canlı sözdür, onlar mənim özümə aiddir.

Grasset nəşriyyatı da müəllifin müdafiəsinə qalxaraq, ittihamların müstəsna həyat hekayəsinə malik, yaradıcılığı orijinal və güclü olan bir yazıçıya qarşı dəhşətli dərəcədə təhqiramiz olduğunu bildirib.

Roman Haitidəki dəstə zorakılığından qaçan bir müəllimin hekayəsindən və onun nəhayət Kanadaya çatana qədər yaşadığı macəralardan bəhs edir. Qəhrəman orada qorxmadan nəfəs almaq hüququnu yenidən kəşf edir.

Bu mübahisə trinidadlı yazıçı Camir Nazirin The Serpent in the Grove əsəri ilə bağlı yaranan qalmaqalı xatırladır. Həmin əsərin də süni intellektlə yazıldığı iddia edildikdən sonra iyul ayında onun Commonwealth Short Story mükafatı geri alınmışdı.

Təşkilatçılar yazının orijinal olduğuna əmin olduqlarını bildirdikdən sonra mükafat sonradan yenidən sahibinə qaytarılmışdı.

Pangram və digər süni intellekt detektorlarını tənqid edənlər onların etibarsız olduğunu, eyni mətnləri təhlil edərkən fərqli proqramların tez-tez fərqli nəticələr verdiyini bildirirlər.

Bu alətlər əslində mətni kimin və ya nəyin yazdığını bilmir. Bunun əvəzinə, onlar süni intellekt tərəfindən yaradılan yazılarda tez-tez rast gəlinən nümunələri axtarırlar, lakin bu nümunələr insan əməyində də görünə bilər.

Tədqiqatlar göstərir ki, süni intellekt detektorları insan yazısını səhvən süni intellekt məhsulu kimi qeyd edə və ya süni intellekt tərəfindən yaradılmış, lakin redaktə edilmiş və ya başqa sözlərlə ifadə edilmiş mətni gözdən qaçıra bilər.

Bəziləri həmçinin hesab edir ki, bu proqramlar standartlaşdırılmış dil (ingilis və ya fransız) əsasında qurulub, buna görə də Karib hövzəsi kimi yerlərin dialektlərindən istifadə edən mətnləri dəqiq şərh edə bilmirlər.

Lakin Balance ton Claude qrupunun arxasında duran yazıçılar Pangram proqramının 24 min 400 halda yalnız bir dəfə süni intellekt məhsulu ilə bağlı səhv qərar verdiyini iddia edirlər.

Ən yeni detektorlar artıq plagiat olub-olmadığını yoxlamaq üçün mətni mətnlə müqayisə etmir. Bunun əvəzinə, onlar müəyyən dil nümunələrinin süni intellektdən istifadəni büruzə verib-vermədiyini görmək üçün ehtimalları və statistikaları təhlil edirlər.

Süni intellektin getdikcə normallaşması ilə C'etait ça ou mourir ətrafındakı mübahisələr insan və süni intellekt yaradıcılığının hansı nisbətinin məqbul hesab edilməsi ilə bağlı müzakirələri daha da alovlandıracaq. Yazıçıların süni intellekt vasitəsilə mətn yaradıb sonra onu uyğunlaşdırması və ya əksinə, orijinal mətn yazıb sonra süni intellektə onu nəzərdən keçirməyi tapşırması tamamilə mümkündür.

Orelien 1988-ci ildə Haitinin şimalındakı Qonaiv şəhərində anadan olub.

Vətənini tərk etməzdən əvvəlki ilk yaradıcılığı əsasən poetik mətnlərdən ibarət olub, sonralar Kanadada jurnalist kimi çalışıb.

Kanadalı naşiri tərəfindən son 60 ildə ən çox satılan əsəri kimi təsvir edilən romanın təxminən 20 dilə tərcümə edilməsi planlaşdırılır.

Orelien Liberation qəzetinə bildirib ki, kitabın ilk qaralaması 2019-cu ildə, yəni mətn yaradan süni intellekt proqramları geniş yayılmazdan çox əvvəl yazılıb.